ABŞ-də süni intellektə həkim səlahiyyəti verilir: Xəstələri müayinə edib resept yazacaq

ABŞ-də süni intellektin səhiyyə sahəsində istifadəsi ilə bağlı yeni pilot layihəyə başlanılıb. Yuta ştatında həyata keçirilən proqram çərçivəsində süni intellekt xəstələrin vəziyyətini qiymətləndirə, müalicə üsulu seçə və həkimin əvvəlcədən təsdiqi olmadan dərman resepti yaza biləcək. Bu təşəbbüs süni intellektə tibbi qərarların qəbulunda daha geniş səlahiyyətlərin verilməsi baxımından diqqət çəkir.

Layihə Nolla Health adlı səhiyyə startapı tərəfindən həyata keçirilir. İlkin mərhələdə sistemin imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşdırılacaq. Bir il davam edəcək pilot proqram yalnız yüngül və orta dərəcəli akne, yəni sızanaq problemi olan xəstələri əhatə edəcək.

Xidmətdən istifadə etmək istəyən şəxslər Nolla Health tətbiqində qeydiyyatdan keçərək aylıq 4,99 dollar ödəyəcəklər. Daha sonra üzlərinin fotolarını sistemə yükləyəcək, tibbi keçmişləri və sağlamlıq vəziyyətləri haqqında məlumatları xüsusi anket vasitəsilə təqdim edəcəklər.

Süni intellekt bu məlumatlar əsasında xəstənin dərisini təhlil edəcək, aknenin növünü və ağırlıq dərəcəsini müəyyənləşdirəcək. Sistem həmçinin dərinin yağlılıq səviyyəsini qiymətləndirəcək və xəstəliyin şiddətini rəqəmsal göstərici ilə ifadə edəcək.

Toplanan məlumatlar xəstənin tibbi tarixçəsi ilə müqayisə olunduqdan sonra süni intellekt əvvəlcədən təsdiqlənmiş səkkiz müalicə variantından birini seçəcək. Uyğun hesab edilən dərman üçün resept hazırlanacaq və birbaşa aptekə göndərilə biləcək.

Lakin insan nəzarəti birdən-birə aradan qaldırılmayacaq. Pilot proqram üç mərhələdə həyata keçiriləcək. İlk 100 resept həkimlər tərəfindən yoxlanıldıqdan sonra apteklərə göndəriləcək. İkinci mərhələdə isə 400 xəstənin resepti süni intellekt tərəfindən birbaşa aptekə ötürüləcək. Həkimlər həmin reseptləri əvvəlcədən deyil, sonradan həftəlik qaydada nəzərdən keçirəcəklər.

Son mərhələdə həkim nəzarəti daha da azaldılacaq. Bu zaman reseptlərin təsadüfi seçilmiş yalnız 10 faizi hər ay tibbi mütəxəssislər tərəfindən yoxlanılacaq. Beləliklə, sistemin müəyyən edilmiş sərhədlər daxilində nə dərəcədə müstəqil və təhlükəsiz işləyə bildiyi qiymətləndiriləcək.

Layihə süni intellektin tibbi qərarlar qəbul etməsinə nə qədər etibar etməyin mümkün olduğu ilə bağlı mühüm suallar doğurur. Çünki mövcud süni intellekt sistemlərinin sağlamlıqla bağlı yanlış məlumatlar və təhlükəli tövsiyələr verə bildiyi məlumdur. Xüsusilə ümumi təyinatlı çatbotların tibbi məsləhətlərində səhvlərə rast gəlinir.

Nolla Health isə hazırladığı sistemin bu riskləri minimuma endirmək üçün xüsusi məhdudiyyətlərlə işlədiyini bildirir. Şirkətin baş direktoru Luis Venusun sözlərinə görə, proqramda istifadə ediləcək səkkiz müalicə variantının mümkün yan təsirləri əsasən dəridə quruluq və yerli qıcıqlanma ilə məhdudlaşır.

Bundan başqa, sistem ağızdan qəbul edilən dərmanlar təyin etməyəcək. Pilot proqram çərçivəsində yalnız dəriyə tətbiq olunan preparatlardan istifadə nəzərdə tutulur. Bu yanaşma süni intellektin müstəqil tibbi qərarlar qəbul etməsi ilə bağlı riskləri azaltmağa yönəlib.

Layihənin nəticələri gələcəkdə süni intellektin səhiyyədəki roluna təsir göstərə bilər. Əgər pilot proqram təhlükəsizlik və effektivlik baxımından uğurlu nəticələr nümayiş etdirsə, oxşar sistemlərin digər xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsində də tətbiqi gündəmə gələ bilər.

Bununla belə, söhbət süni intellektə ümumi həkim səlahiyyətinin verilməsindən deyil, konkret xəstəlik və əvvəlcədən müəyyən edilmiş müalicə variantları ilə məhdudlaşdırılan sınaq proqramından gedir. Layihənin uğuru həm texnologiyanın düzgün qərarlar qəbul etməsindən, həm də xəstə təhlükəsizliyinin və tibbi məsuliyyətin təmin olunmasından asılı olacaq.